Kennemerstrand.nl
Kennemerstrand
Duinen
Stad
Kennemerstrand

Kennemerstrand: een strand vol verrassingen

Op het Kennemerstrand bij IJmuiden vinden we de hoogste concentratie aan bijzondere natuurwaarden die Kennemerland rijk is. Wat te denken van soorten als Dodemansvingers, Stippelzegge, Oorsilene, Kwelderknikmos, Bontbekplevier, Duinstinkzwam, Zwervende heidelibel en Kleine parelmoervlinder? Dit alles en nog veel komt voor op een gebied ter grootte van enkele tientallen hectaren, waar zeereep, jonge duintjes, strandvlakte, natte duinvalleien en zeedorpenlanschap in elkaar overgaan. Het is het enige stukje aangroeikust tussen Hoek van Holland en Texel, een afstand van zo'n honderd kilometer.

Het ontstaan van het Kennemerstrand heeft indirect te maken met de opbloei van de Amsterdamse haven in de Gouden eeuw. Toen de haven steeds moeilijker bereikbaar werd als gevolg van verzanding van de Zuiderzee, werd in 1824 het tachtig kilometer lange Groot Noordhollandsch kanaal richting Den Helder gegraven. Al snel werd duidelijk dat dit kanaal vanwege zijn grote lengte  en geringe breedte niet voldeed. Daarom werd uiteindelijk besloten tot het graven van het Noordzeeknaal door 'Holland op z'n smalst'. Aan de monding ervan werd IJmuiden gesticht, compleet met haven, sluizen en pieren. In de zestiger jaren van de vorige eeuw zijn de pieren verlengd tot bijna vier kilometer in zee.

Als gevolg van de verlenging en de zeestroming ontstond ten zuiden van de zuidpier een enorme strandvlakte van een kilometer breed. Hierop waaiden jonge duintjes op die begroeid raakten met Biestarwegras en Zeewolfsmelk. Behalve de natuur kreeg ook de gemeente Velsen oog voor het gebied. Er werden allerlei plannen gemaakt om het strand te 'ontwikkelen'. Zo is er onder andere sprake geweest van een overdekt golfslagbad en van een landingsplaats van hovercrafts. Uiteindelijk werd gekozen voor het graven van een superluxe jachthaven, de aanleg van een boulevard met hotels en een gegraven recreatieplas, het Kennemermeer. Rond het meer werd een zanddijk aangelegd, en in het uiterste zuiden werd, ter compensatie van het natuurverlies, een klein natuurgebied geprojecteerd.

Tot genoegen en verrassing van veel natuurliefhebbers maakte de natuur dankbaar gebruik van de nieuw geboden mogelijkheden. In de nieuwe zeereep vestigde zich de grootste groeiplaats van Zevenkel in Nederland! Maar ook Zeelathyrus en Brandpastinaak en paddenstoelen als de Duinveldridderzwam. Op tal van plaatsen zijn er overgangen naar het steeds zeldzamer wordende zeedorpenlandschap, met daarin highlights als Bitterkruidbremraap (veel) en Zandtulpje. Op Blauwe zeedistels foerageren talrijke Heivlinders, nota bene aan het strand!

Parnassia

De afgesnoerde strandvlakte rondom het Kennemermeer heeft zich ontwikkeld tot een primaire duinvallei. Hier vinden we de Knopbies-associatie, met behalve de naamgevende soort, onder andere ook Parnassia, Moeraswespenorchis, Armbloemige waterbies, Geelhartje, Slanke duingentiaan en Vleeskleurige orchis. Dit zijn allemaal soorten die in de aangrenzende duinen, door een eeuw lang waterwinning, zo goed als verdwenen zijn. Door de stopzetting van de waterwinning eind vorige eeuw, is de kalkrijke kwel weer goed op gang gekomen, waardoor deze soorten zich hier konden vestigen. Overige bijzondere soorten zijn Galigaan, Moeraskartelblad, Kleverige ogentroost en Zilt torkruid. Voor vogels is het gebied van belang voor de broedvogels Baardmannetje, Blauwborst, Nachtegaal  en Roodborsttapuit. En tijdens de trek komen Visarend, Bokje en Grauwe franjepoot voorbij.

Het Kennemerstrand, met name de ruigtes met Koninginnekruid en Watermunt, is ook een paradijs voor insecten. Op de Blauwe zeedistels vliegen veel vlinders. Onder meer de Kleine parelmoervlinder en Zwervende heifdelibel zijn hier waargenomen. Op de insecten komen weer predatoren af, zoals Zandhagedis en Rugstreeppad.

Ten zuiden van de afgesnoerde strandvlakte bevindt zich de zogenoemde slufter, waar de zee in het recente verleden af en toe naar binnen stroomde, maar die nu door de vorming van jonge duintjes van de zee raakt afgesloten. Dit is het meest zilte deel van het Kennemerstrand, waar allerlei soorten zoutplanten zijn opgedoken, die voorheen niet eens in de regio voorkwamen! Als voorbeeld noemen we Kwelderzegge, Schorrezoutgras en Engels Slijkgras. Daarnaast zorgde de kalkrijke kwel voor de vestiging van Dodemansvingers en Stippelzegge. Ook het voorkomen van het zeldzame Klein boomglanswier, praktisch op het strand, is heel bijzonder. In de zomer is het moeilijk om niet op een van de tienduizenden jonge Rugstreeppadjes te stappen.

Het Kennemerstrand heeft in de ogen van ecologen van nabijgelegen duingebieden een belangrijke functie als brongebied. Er zijn de afgelopen jaren veel herstelmaatregelen uitgevoerd in duinvalleien in Kennemerland. En de ecologen hopen nu dat de bijzondere soorten zich vanaf het Kennemerstrand in hun duingebied gaan vestigen. Maar ook het zeedorpenlandschap en de soortenrijke zeereep mogen er zijn en zijn zeer de moeite waard om beschermd te worden.

Strandvlakte bij Kennemermeer

Het Kennemerstrand maakt deel uit Natura 2000 en wordt middels Europese natuurwetgeving beschermd. Om deze bijzondere natuur in stand te houden wordt een deel van de afgesnoerde strandvlakte rond het Kennemermeer sinds 2006 actief beheert door de vrijwilligers van de natuurwerkgroep Vrienden van het Kennemerstrand. In 2006 is voor het eerst geklepeld, gemaaid en is het maaisel afgevoerd. Dit beheer is vooral bedoeld  om te voorkomen dat alle bijzondere plantensoorten worden overwoekerd door Duindoorn en Kruipwilg.

De natuur rond het Kennemermeer kan behouden blijven dankzij goed overleg tussen gemeente Velsen, provincie Noord-Holland, Kennemerstrand NV, Vereniging Natuurmonumenten en Stichting Duinbehoud. Deze partijen hebben afspraken gemaakt voor een verdere toeristische ontwikkeling aan de noordzijde van het meer (rond de Marina) en verdere natuurontwikkeling rond het Kennemermeer.

Kijk eens rond in dit fraaie natuurgebied. U mag hier vrij wandelen. Wij zijn altijd geïnteresseerd in de waarnemingen die u doet. Deze kunt aan ons melden middels het speciale invoerscherm dat u op de homepage op de linker kolom onder de button Kennemerstrand kunt vinden. Daar kunt u ook zien welke waarnemingen natuurliefhebbers op het Kennemerstrand en omgeving recent hebben gedaan.

Alle rechten voorbehouden